“MERSİN’İN DÜŞMAN İŞGALİNDEN KURTULUŞU” « Manşet Mersin | Mersin Haber Sitesi

SON DAKİKA
Mersin Büyükşehir Belediyesi

“MERSİN’İN DÜŞMAN İŞGALİNDEN KURTULUŞU”

Bu haber 03 Ocak 2021 - 19:03 'de eklendi ve 114 kez görüntülendi.

Akdeniz Kent Konseyi Başkanı ve Türk Dil Edebiyat Derneği Mersin Şube Başkanı,  Mersin Kent Tarihi Müzesi Sahibi Dr. Mustafa Erim, kent müzesinden 3 Ocak 1922 Mersin’in Düşman İşgalinden Kurtuluşu ilgili tarihi bilgiler paylaştı.

“99 yıl önce gerçekleşen Mersin’in kurtuluşu’nun fiziki, mimari, ekonomik, sosyal ve kültürel kurtuluşlara vesile olması temennisiyle..” çalışmaları paylaştı.

30 Ekim 1918, Limni Ada’sının Mondros Limanı’nda demirli İngiliz Agamemnon zırhlısı… Osmanlı Devleti ile İngiltere arasında Mondros Ateşkes Antlaşması (Armistice of Moudros) imzalanmaktadır.

Müttefik Devletlerin (Osmanlı İmparatorluğu, Almanya, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu ve Bulgaristan) 1.Dünya Savaşında yenik düşmesi üzerine, Osmanlı Devleti adına Bahriye Nazırı Rauf Bey, İtilaf Devletleri adına Büyük Britanya Amirali Arthur Gough Calthorpe, 25 maddelik bir Ateşkes Antlaşması imzalarlar. Tarihe “Mondros Mütarekesi” olarak geçen bu ateşkes anlaşması, 600 yıllık bir imparatorluğun siyasi ve ekonomik egemenliğini sona erdiren acı bir belgedir.
Antlaşmanın 7. maddesini (İtilaf Devletleri, güvenliklerini tehdit edecek bir durumun ortaya çıkması halinde herhangi bir stratejik yeri işgal etme hakkına sahip olacaktır) gerekçe gösteren İtilaf Devletleri imparatorluğun kalbi olan Anadolu başta olmak üzere yurdun dört bir yanını işgale başladılar.

Mersin İşgal ediliyor

17.12.1918 günü sabahı saat 09.00’da, önünde beyaz arkasında İngiliz bayrağı olan bir filika Mersin iskelesine yanaştı. Filikadan çıkan İngiliz Subayı, iskele komiser muavinine bir zarf vererek gemisine döndü. Mutasarrıf Galip Bey, Hükümet Konağı’nda Jandarma Binbaşı Hüseyin Hüsnü, Emniyet Komiseri Hüsnü ile toplantı halindeydi. İngiliz subayının getirdiği mektup tercüme edildi. “Ateşkesin 7. maddesi uyarınca ve son anlaşmaya göre asayişi sağlamak amacı ile Kilikya’nın işgaline Mersin’den başlanacağını, çıkarmanın istasyon yakınlarındaki iskeleden yapılacağını, Osmanlı idaresine ve memurlarına karışılmayacağı, işgalin geçici olduğu, halkın heyecana kapılmaması ve herhangi bir karşı koyma sorumluluğunun idare amirlerine ait olacağı bildiriliyordu ve “iskele civarı meydanlığı, İngiliz fabrikaları, istasyon binası ve Amerikan Kolejinin işgal edileceği, gerekli tedbirlerin alınması” isteniyordu.

Ardından İngilizler Mersin’i işgale başladılar. İşgalci İngilizler, karargahlarını Amerikan Koleji binasına kurdular. Üsteğmen Arthur komutasında istasyonda bir kontrollük tesis etmişlerdi. İşgalin ilk günleri olaysız geçti. 16 gün sonra 02.01.1918 günü Yarbay Romieu komutasında Fransız işgal askerleri ve Ermeni Lejyon alayı Gümrük İskelesi’nden çıkarak Taşhan’a yerleştiler ve işgale katıldılar. Fransız işgal kuvvetlerinin Ermeni gönüllüleri; Taşhan, Araplar Köyü, Hristiyan köyü (Osmaniye Mahallesi) ile Zeytinlibahçe’de çadırlara, Tunuslu ve Cezayirli askerler de askeri kışlaya ve Müftü Medresesi’ne yerleştiler. 12.11.1919 tarihinde İngiliz kuvvetleri çekildi ve işgalci olarak Fransızlar kaldılar. Fransız işgal komutanlığı 19.01.1919 tarihinde yayınladıkları emirname ile Guvarnör olarak Binbaşı Anfre’nin Mersin’e atandığını bildirdi.

Bu arada yurdun pek çok yanı düşman istilası altındaydı. Sivas Kongresi’nde (04-12 Eylül 1919), Mustafa Kemal’in Heyeti Temsiliye Başkanı sıfatıyla, yerel teşkilat temsilcileriyle yaptığı görüşmeler sonucunda, bu teşkilatların tümünün, Rumeli ve Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında toplanması ve milli güçlerin birleştirilmesi kararlaştırılmıştı. Bu karardan sonra yurdun her yerinde olduğu gibi İçel’de de milli teşkilatlar, çalışmalarını bu büyük kuruluşun birer şubesi olarak devam ettirmeye başladılar.

Mustafa Kemal, Kolordulara gönderdiği gizli emirde, hangi Kolordunun hangi bölgelere, nasıl yardımda bulunabileceğini bildirmişti. Buna göre işgal altındaki Doğu Kilikya bölgesine Ankara’daki 20.Kolordu’nun kuzeyden, Konya’da bulunan 12.Kolordu’nun batıdan yardım ederek Milli Kuvvetleri hazırlayacaklar ve gereken desteği vereceklerdi. Konya’daki 12. Kolordunun Binbaşı Hüseyin Hüsnü Bey başkanlığındaki subay grubu Gülnar, Ermenek ve Anamur ilçelerini dolaşarak Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin Gülnar, Mut, Mağara, Silifke ve Kelolukyöre şubelerini açtılar. Milli Kuvvetlerin oluşmasını sağladılar, hareket planını hazırladılar. Bu çalışma ve hazırlıkların bitirilmesinden sonra Mağara’dan (Kırobası) hareket edilerek, 20 Şubat 1920 günü İçel’in doğusuna doğru ilerlemeye başladılar.

Mersin ve Tarsus’un kıyı ve ova bölgeleri tamamen işgal altında bulunduğundan, batıdan hareket eden Milli Kuvvetler, İçel’in dağlık kesiminden doğuya doğru ilerleyebiliyorlardı. Mağara, Silifke, Güzeloluk, Yağda, Sorkun ve Tepeköy güzergahından Efrenk’e (Arslanköy) ulaşıldı ve 01 Mart 1920’de Arslanköy işgalden kurtarıldı. Teğmen Nail Bey, Arslanköy işgalden kurtarıldıktan sonra burada, Arslanköy Müdafaa-i Hukuk Heyeti’ni kurdu. Başkanlığa Ali Yıldırım (Çolak Ali) getirildi. 20 Mart 1920’de Belenkeşlik’de Tarsus Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti kuruldu. Başkanlığına da Hacı İshak Ağa getirildi. 25 Mart 1920’de ise Mersin Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti kuruldu ve Çavuşlu köyünden Hıdır oğlu Ali Efendi başkanlığa seçildi.

Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Heyeti Temsiliye Başkanı Mustafa Kemal Paşa, Mersin Sancağı’nın da Büyük Millet Meclisi’nde temsil edilmesi için 5 milletvekilliği için 4 aday göndermiş, birisini de Mersin halkının seçmesini ve sonucunun acilen, 23 Nisan 1920 tarihine kadar ulaştırılmasını istemişti. 03 Nisan 1920 günü Mersin işgal altında olduğu için, aday seçimi Elvanlı’da yapıldı, hazır bulunan 40 kişinin oyu ile Ziya (Eraydın) Bey seçildi.

Mersin – Tarsus Cephelerinde Yapılan Savaşlar
Mersin – Tarsus Cephelerinde yapılan savaşlar, savaş düzeni olarak Mersin – Tarsus bölgesinin üç bölüme ayrılmasıyla gerçekleşmiştir. Alata Deresiyle Deliçay arası Mersin grubunu; Deliçay ile Tarsus Çayı arası Tarsus grubunu; Tarsus Çayı ile doğusu da Kavaklıhan grubunu teşkil ediyordu.

İşgal kuvvetleriyle Kuvayi Milliye arasında Mersin grubunda Başnalar, İçmeler, Subendi, Emirler, Kızılyar, Mezitli ve Arpaçsakarlar savaşları yapıldı. Tarsus grubunda ise Eshabıkehf, Hacıtalip, Bağlar ve Karadirlik Kavaklıhan grubunda da Karboğazı ve Kavaklıhan savaşları yapıldı.

20 Aralık 1921 Ankara Antlaşması İmzalanıyor

20 Aralık 1921 tarihinde Ankara’da Franklin Bouillon ile Fethi Okyar arasında Ankara Antlaşması adıyla bilinen bir antlaşma imzalandı. Ankara Antlaşması, özerk bir yönetime sahip olmasını öngördüğü İskenderun Sancağı dışında, bütün Kilikya’nın, bu arada Mersin ve İçel’in Türkiye’ye bırakılmasını öngörüyordu.”

Mersin ve Tarsus’un Kurtuluşu
Ankara antlaşmasının taraflarca imzalanmasından sonra, Fransızlar işgal altında tuttukları şehirleri boşalttılar. Fransızların Tarsus’u terk ettikleri 27 Aralık 1921tarihinde, Adana’daki Türk alayının bir taburu ve bir süvari bölüğü Tarsus’a, 3 Ocak 1922’de de Mersin’e girdi, böylece Mersin ve Tarsus’un kurtuluşu sağlanmış oldu.

 

Mersin Kurtuluş Savaşının Gizli Kahramanları

Fahri Merzeci
Süleyman Fikri Mutlu
Ahmet Hallaç
Mahmut Raci Bey
Hacı Abdullah
Talaszade Ziya Yalaz
Merzuk Bey
Hakkı Bey
İbrahim Bey
Yedek Teğmen Fevzi Serdengeçti
Telgrafçı Osman Emrealp
Hanlıoğlu Hanefi
Çavuş Halil Efendi Mersin
Kürt Yusuf Mersin
Çerkez Süleyman Mersin
Arap Mehmet Çavuş Mersin
Hadımlı Hoca Ahmet Hadım
Buharalı Hacı Yoldaş Buhara
Afgan Abdullah Afganistan
Ahmet Anberler Cezair
Beyrutlu Mehmet Beyrut
Mehmet Çavuş Tunus
Mürşit Süleyman Efendi Adanalıoğlu
Hasan Ağa Adanalıoğlu
Mehmet Ali Çavuş Akdam
Fakı Durmuş Akdam
Mevlüt Oğlu Mustafa –Yusuf-Ahmet Tahir Anamur
Topal Mehmet Ağa Arpaçsakarlar
İbrahim Kâhya Arpaçsakarlar
Hacı Yusuf Arpaçsakarlar
Mutlu Ali Arpaçsakarlar
Hasan Hüseyin Arpaçsakarlar
Hacı Hasanoğlu Mustafa Efendi Arslanköy
Çolak Hasan (Yıldıran) Arslanköy
Hacı Kadir Ekenler Badras
Hacı Dede (Mahmut Atar
Molla Oğlu Hacı Ahmet-İsmail-Arif: Bekirde
Hacı Yakup Ağa Oğlu Hacı Ali Bekirde
Sandal Ali Belenkeşlik
Süleyman Efendi Belenkeşlik
Hüseyinoğlu Cerrah Mehmet Buluklu
Memişoğlu Mehmet Buluklu
Ahmet Efendi: Buluklu
Abdi Ağa Buluklu
Hüseyin Tümer Buluklu
Akkız Molla Hacı Burhan
Mehmet Ali Hoca Burhan
Köşker Mustafa Camili
Ekşici Halil Efendi Cebel
Uzun Ali Cin Köy
Tilki Mehmet Cin Köy
Nuri Bey Çapar
Durmuş Kâhya Çavak
Süleyman Çavuş Çavak
Mustafa Ağa Kızı Safiye Ünlü Çavuşlu
Hıdıroğlu Ağa Mehmet Çavuşlu
Hafız Mehmet Çavuşlu
Çakır Hasan Çavuşlu
Fakı Ali Çavuşlu
Ömer Çavuş Çavuşlu
Recep Hoca Çelebili
Hacı Sakarzade Mustafa Efendi Çelebili
Cambaz Ağa Çopurlu
Tahir Ağa Çukurkeşli
Hubuyalı Dalakderesi
Hacı Hüseyin Değirmendere
Mehmet Barutçu Değirmendere
İbrahim Çavuş Dinikar
Molla İsa Emirler
Hacı Çiftçi Mustafa Emirler
Emin Kâhya Evci
Molla Mustafa Evcili
Eyüp Efendi Evcili
Hacı Halil Oğlu Hüseyin Evcili
Lafçı Yusuf Evcili
Çocuk İbrahim Evcili
Hacı Abdurrahman Evrenli
Hacı Mustafa Çavuş Evrenli
Şevket Çavuş Frengülüs
Çandır Molla Hasan Gılavur
Topal İbrahim Gözne
Ramazan Ali Tüfekçi Gözne
Kaz Osman Gözne
Gök Teslime’nin Oğlu Mehmet Gözne – Korum
Cin Osman Gülek
Fettah Ağa Gülek
Mahmut Yordamalı Gülnar
Çoban Mülazım Gülnar
Emin Güzel Gülnar
Hacı Mükremin Gülnar
Şevki Göklevent Gülnar
Mehmet Teoman Gülnar
Mustafa Kısa Kâhya Gülnar
Veli Efendi Hamzabeyli
Giritli Cemal Mustafa Hebilli
Kanlı Ahmet Iğdır
Molla Duran Iğdır
Çalışzade Ahmet Efendi Karaduvar
Hasan Çavuş Karaman
Usta Hasan Karahıdırlı
Borazade Duran Kargılı
Esirzade Ahmet-İbrahim-Yusuf Efendi Kazanlı
Eyüpzade Salim Kazanlı
Harbiali Salih Efendi Kazanlı
Güllü Hasan Kerimler
Koca Mustafa Oğlu İbrahim Klavur
Halil Hoca Kilimas
Molla Mahmut Kilimas
Ömer Kahya Köy Pınarı
Mehmetoğlu Çoban Lütfi Sarı Küçük Alibeyli
Durmuşal Kâhya Kürkçü
Halim Ağa Mezitli
Hacı Cabbar Kızı Gülsüm: Musalı
Koca Emin Musalı
Koca Osmanzade Molla Mustafa Musalı
Hacı Cabbar Nacarlı
Zıvdır Ali Nacarlı
Resul Narkulak
Molla Duran Parmakkurdu
Rıza Bey Puğkaracadağ
Celep Kadir Puğkaracadağ
Mehmet Hoca Resul
Hasan Barut : Sarıibrahimli
Hacı Çiftçi Mustafa Efendi Sarıibrahimli
Müezzin Mahmut Sarıibrahimli
Deli Mustafa Sarıveli
Ali Çavuş Sarıveli
Duran Çavuş Sebil
Ali Ağa Sebil
Hacı Osman Ağazade Ali Efendi (Kavur Ali) Silifke
Kaymakamzade Nuri : Silifke
Kamil Eke Silifke
Şeyh Mehmet Oğlu Abdullah Efendi Softalar
Halil Efendi Softalar
Molla Durmuş Sunturas
Değirmenci Hacı Sunturas
Abdurrahman Çırak Şıhlı Şehit
Burhan Oğlu Mehmet-Fahri Tarsus
Karamehmet Oğlu Hasan Tarsus
Tarsuslu Yakup Tarsus
Hüseyin Kâhya- Molla Kerimin Kardeşi Tarsus
Mustafa- Molla Kerimin Oğlu Tarsus
Tarsuslu Sofu Ömeroğlu Zahit Tarsus
Terzi Hilmi Diken Tarsus
Selim Ağa tarsus
Buhur Ali Efendi Tarsus
Hüseyin Çavuş Tarsus
Tarsuslu Hakkı Tarsus
Tarsuslu Ziya Tarsus
Memet Diblan Tarsus
Ömer Remzi Tarsus
Mustafa Ağa Tarsus-Muhat(Çevreli)
Muhiddin Paydak Tarsus-Yunusoğlu
Çelik Hüseyin oğlu Halil Tarsus- Panzın Çukuru
Körali Kızı Hatice Hanım-Oğlu Durmuş: Tarsus- Panzın Çukuru
Süleyman Çavuş Kahya Tarsus- Panzın Çukuru
Çalık Mehmet Tarsus- Panzın Çukuru
Alıçlı Hüseyin Tarsus- Panzın Çukuru
Kumcu Veli : Tarsus- Panzın Çukuru
Hamit Hoca Tarsus- Panzın Çukuru
Şahbaz Yusuf Tarsus- Panzın Çukuru
Dubaracı Mehmet Tarsus Panzın Çukuru
Ahmet Çavuş Tarsus Panzın Çukuru
Gülekli Piyade Ali Tarsus- Panzın Çukuru
Hacı Hüseyin Ağa Tarsus- Panzın Çukuru
Tırmık Molla Mehmet Tarsus- Panzın Çukuru
Alioğlu Mehmet Şahin Tarsus- Panzın Çukuru
Ahmetoğlu Ali Seran Tarsus- Panzın Çukuru
Asker Mehmet Kızı Ayşe Tarsus- Panzın Çukuru
Cerit Kızı Hatice Tarsus- Panzın Çukuru
Hacı Talipzade Ömer Tarsus-Hacı Talip Çiftliği
Hacı Talipzade Suphi Bey Tarsus-Hacı Talip Çiftliği
Hacı Mustafa Efendi: Tece
Tekeli Hacı İbrahim Etiler:Teke
Halil Etiler.Teke
Osman Tekeli : Teke
Hamza Bey:Tırtar
Ulaş Bey Ailesinden Emine Hatun : Ulaş
Kara Adile Hala: Ulaş
Hakkı Çavuş: Üseli
Hamit Ali Yalınayak
Emin Ağa Yalınayak
Usta Bekir: Yanpar
İsmail Us (Küçük Bey): Yanpar
Hacı İsmail Yanpar
Hacı Himmet Yanpar
Süllüoğlu Şeyh Mehmet: Yanpar
Gıngıl Ahmet Yavca
Paşaoğlu Molla Yusuf Yeniköy
Mustafa Efendi Yenice
Selami Efendi Ye

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

Yorum Yok

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.
mersin web tasarım
https://www.mansetmersin.com/wp-content/uploads/2021/04/250x300-scaled.jpg